نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

• فاطمه مرادپور جغدری ¹
• محمد علی توانا ²

¹ دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه شیراز

² گروه علوم سیاسی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه شیراز، ایران

چکیده

چکیده

مقدمه

اندیشه ایرانشهری که ریشه های آن به ایران قبل از اسلام و به صورت خاص از عهد هخامنشیان تا ساسانیان باز می گردد، برای نخستین بار توسط ساسانیان به عنوان یک اندیشه و جزئی از هویت فرهنگی ایرانیان به رسمیت شناخته شد و در زمان ساسانیان به نهایت رشد و کمال رسید و همچنین به عنوان یک جریان فکری از اواخر عصر قاجار و به صورت خاص با کارهای مشیرالدوله پیرنیا در ایران رو به سوی مدرنیسم احیاء شد و در عصر پهلوی در قالب باستان گرایی تمدنی و هویتی تداوم یافت. پس از انقلاب 57 در ایران این اندیشه به شدت در حاشیه ایدئولوژی اسلام سیاسی قرار گرفت اما به تدریج از دهه 1390 بخش هایی از جامعه که نگرش ملی گرایانه داشته اند و عمدتا منتقد هژمونی اسلام گرایانه بر ایران بوده اند، بدان متمایل شده اند و تلاش های علمی سیدجواد طباطبایی در این زمینه نیز بسیار اثرگذار بوده است. بر این اساس می توان آن را به عنوان یک جریان فکری در حال احیا در نظر گرفت که مدعی برساخت نظم سیاسی در ایران آینده است.



روش ها

اندیشه ایرانشهری مباحث گوناگونی را در ذیل بررسی های خود قرار داده است که در این پژوهش بازنمایی جایگاه و حقوق مخالفان سیاسی در اندیشه ایرانشهری با تمرکز بر عهد هخامنشی و با بهره گیری از روش توصیفی_ تحلیلی و رویکرد انتقادی مورد برسی قرار می گیرد. به همین منظور منابع فرهنگی عهد هخامنشیان همچون منشور کوروش و کتیبه بیستون از جمله متون اصلی مورد استناد در این مقاله هستند.



یافته ها

اندیشه ایرانشهری به معنای اندیشه سیاسی ایرانی در عهد باستان ( در قالب یک مفهوم فرهنگی ) است که بر اساس سه رکن اشه ( به مثابه نظم کیهانی )، شاه آرمانی ( به مثابه پاسدار اشه ) و آرمانشهر ( به مثابه جامعه مطلوب ایرانی ) تشکیل شده است. مهمترین قابلیت اندیشه ایرانشهری، شناخت گونه ای از نظم سیاسی است که بیشترین تناسب را با تاریخ و هویت ایرانی دارد و عدم توانایی در نگریستن نو و منظری جدید به اندیشه سیاسی در ایران باستان به عنوان مهترین نقطه ضعف اندیشه ایرانشهری شناخته می شود. اندیشه ایرانشهری در عهد باستان توسط دو رکن نظام سیاسی و نظام دینی کنترل و مدیریت می شد که در برخی موارد به دلیل تمرکز قدرت در دست یکی از طرفین، اندیشه ایرانشهری بنابر صلاح دید و نوع نگرش نظام سیاسی و یا نظام دینی غالب جهت داده می شد و تحت تاثیر نوع جهت بخشی و هدایت آن نظام ( اعم از نظام سیاسی و یا نظام دینی ) قرار می گرفت. نظام سیاسی به دنبال حذف تفاوت های فرهنگی و ساخت ملت همسان نبوده است بلکه این امر توسط نمایندگان نظام دینی یعنی رهبران دینی زردشتی از طریق از میان بردن اقلیت های دینی و تحمیل عقاید دینی خاص و شکل گیری وحدت دینی دنبال می شد چراکه آن ها به خوبی می دانستند که دین زردشتی اساس بقای حکومت ایرانی و استقلال مذهبی است.



نتیجه گیری

اندیشه ایرانشهری نظم سیاسی خود را بر اساس در نظر گرفتن حقوقی یکسان و برابر برای اقلیت ها همچون اکثریت بنا نکرد ( در نظر گرفتن حقوق برابر برای اقلیت ها همچون اکثریت صرفا به دوره ای خاص محدود می شود که حدود آن با توجه به اظطرار و شرایط خاص وقت مشخص می شد ) بلکه آن را مطابق با دسته بندی افراد به شهروند درجه اول و درجه دوم شکل داد. به دلیل عدم تمرکز مخالفان سیاسی در عصر هخامنشیان بر نظام دینی خاص (همچون نظام دینی زردشتی در عهد ساسانیان )، شاهد تساهل و مدارای بیشتر حکومت با مردم در جهت انتخاب دین و آیین مورد نظر هستیم در حالی که در عصر ساسانی از جمله مانی و مزدک از حقوق اجتماعی از جمله حق حیات و حقوق سیاسی محروم شدند.



واژگان کلیدی

اشه، اندیشه ایرانشهری، حقوق مخالفان سیاسی، کتیبه بیستون، مخالفان سیاسی، منشور کوروش، هخامنشیان

کلیدواژه‌ها

• اشه
• اندیشه ایرانشهری
• حقوق مخالفان سیاسی
• کتیبه بیستون
• مخالفان سیاسی
• منشور کوروش
• هخامنشیان

موضوعات

• سایر موضوع های مرتبط

عنوان مقاله [English]

Representation of the Position and Rights of Opponents in Achaemenid Cultural Resources: The Cyrus Charter and the Bisotun Inscription

نویسندگان [English]

• Fatemeh Moradpour Jaghdari ¹
• Mohammad Ali Tavana ²

¹ Faculty of Law and Political Science, Shiraz University

² Department of Political Science, Faculty of Law and Political Science, Shiraz University, Iran

چکیده [English]

Abstract

Introduction

The idea of Iranshahri, whose roots go back to pre-Islamic Iran, and specifically from the Achaemenid to the Sasanian era, was first recognized by the Sasanians as an idea and part of the cultural identity of the Iranians, and reached its peak of development and perfection during the Sasanian era. It was also revived as an intellectual movement towards modernism in Iran from the late Qajar era, and specifically with the works of Moshir al-Dawlah Pirnia, and continued in the Pahlavi era in the form of civilizational and identity archaism. After the 1979 revolution in Iran, this idea was strongly marginalized in the ideology of political Islam, but gradually, since the 1990s, parts of society that have had a nationalist attitude and have been mainly critical of the Islamist hegemony in Iran have leaned towards it, and the scientific efforts of Seyyed Javad Tabatabaei have also been very influential in this field.Accordingly, it can be considered as a reviving intellectual movement that claims to build a political order in the future of Iran



Methods

Iranshahri thought has examined various topics, and in this study, the representation of the position and rights of political opponents in Iranshahri thought is examined, focusing on the Achaemenid era and using a descriptive-analytical method and a critical approach. For this purpose, cultural sources from the Achaemenid era, such as the Cyrus Charter and the Bisotun Inscription, are among the main texts cited in this article



Results and Discussions

Iranshahri thought means Iranian political thought in ancient times (in the form of a cultural concept) which is based on the three pillars of the essence (as a cosmic order), the ideal king (as the guardian of the essence), and the utopia (as the desired Iranian society). The most important ability of Iranshahri thought is to recognize a type of political order that is most compatible with Iranian history and identity, and the inability to look at political thought in ancient Iran from a new perspective is known as the main weakness of Iranshahri thought. Iranshahri thought in ancient times was controlled and managed by two pillars: the political system and the religious system. In some cases, due to the concentration of power in the hands of one of the parties, Iranshahri thought was directed according to the discretion and type of attitude of the dominant political system or religious system and was influenced by the type of direction and guidance of that system (whether political system or religious system).The political system did not seek to eliminate cultural differences and build a homogeneous nation, but rather this was pursued by the representatives of the religious system, namely the Zoroastrian religious leaders, through the elimination of religious minorities, the imposition of specific religious beliefs, and the formation of religious unity, because they knew very well that the Zoroastrian religion was the basis for the survival of the Iranian government and religious independence



Conclusions

The Iranian thought did not base its political order on considering equal rights for minorities as the majority (considering equal rights for minorities as the majority is limited to a specific period, the limits of which were determined by the specific circumstances and conditions of the time), but rather shaped it according to the classification of individuals into first- and second-class citizens. Due to the lack of focus of political opponents in the Achaemenid era on a specific religious system (such as the Zoroastrian religious system during the Sasanian era), we witness greater tolerance and tolerance of the government towards the people in choosing the desired religion and religion, while in the Sasanian era, including Mani and Mazdak, they were deprived of social rights, including the right to life and political rights



Keywords

Ashe, Iranian thought, rights of political opponents, Bisotun inscription, political opponents, Cyrus' charter, Achaemenids

کلیدواژه‌ها [English]

• Ashe, Iranian thought, rights of political opponents, Bisotun inscription, political opponents, Cyrus'
• charter, Achaemenids