اهداف و چشمانداز پژوهشنامه نظمهای منطقهای آسیا
پژوهشنامه نظمهای منطقهای آسیا نشریهای علمی–پژوهشی و داوریشده است که توسط انتشارات دانشگاه شیراز و با همکاری انجمن ایرانی مطالعات منطقهای منتشر میشود. این مجله به توسعه و تقویت مطالعات منطقهای با تمرکز ویژه بر آسیا بهعنوان یک فرامنطقه راهبردی در سیاست بینالملل و اقتصاد جهانی معاصر اختصاص دارد. رسالت اصلی مجله، ترویج پژوهشهای نظریهمند، روشمند و مبتنی بر شواهد درباره مسائل آسیایی است؛ پژوهشهایی که به تعمیق فهم علمی از تحولات این قاره کمک کند و در عین حال بتواند در عرصه سیاستگذاری خارجی، روابط بینالملل و مطالعات منطقهای – بهویژه در پیوند با جایگاه و منافع ایران در آسیا – الهامبخش و راهگشا باشد.
این نشریه افزون بر استقبال از پژوهشهای اصیل برآمده از جامعه علمی ایران، به دنبال گسترش ارتباطات بینالمللی و دریافت ایدههای نو و خلاقانه از پژوهشگران بینالمللی و انتشار آن با هدف کمک به شناخت تفکرات و برداشتها از جایگاه آسیا و ایران است. از اینرو، این مجله ضمن آنکه مقالات فارسی را با چکیده مبسوط انگلیسی منتشر میکند در تلاش است تا در هر دوره (یک سال) یک شماره را نیز به انتشار مقالات انگلیسی اختصاص دهد. از نظر نمایهسازی نیز رویکرد این نشریه کسب اعتبار علمی در نمایههای معتبر بینالمللی اسکوپوس (Scopus) و وب آف ساینس (WoS) است.
حوزههای موضوعی اصلی
1. تبیین تحولات نظمهای امنیتی در زیرمنطقههای آسیا
آسیا از چندین زیرمنطقه با پویاییهای امنیتی متمایز تشکیل شده است. نظم امنیتی در جنوب شرق آسیا شامل کشورهای حوزه آسه آن، شمال شرق آسیا متشکل از چین، ژاپن، تایوان و شبهجزیره کره و منطقه جنوب آسیا متشکل کشورهای حوزه سارک و شبهقاره جنوب آسیا مهمترین محورهای زیرمنطقهای در آسیا هستند که شناسایی ابعاد فرصتها و تهدیدهای امنیتی در این حوزهها واجد اهمیت است.
2. ارزیابی نقش قدرتهای فرامنطقهای در نظم منطقهای آسیا
آسیا تنها تحت تأثیر بازیگران داخلی نیست؛ حضور ایالات متحده به عنوان «نیروی متوازنکننده فرامنطقهای»، اتحادیه اروپا به عنوان بازیگر هنجارساز در تجارت و حقوق بشر، روسیه به عنوان تأمینکننده امنیت انرژی و نظامی در شمال و مرکز آسیا و اخیراً چین به عنوان معمار «نظم موازی» از طریق ابتکار کمربند-راه و نهادهای جایگزین (AIIB) نظم منطقهای را پیچیده کردهاند.
3. مطالعه تطبیقی نظمهای اقتصادی-تجاری در آسیا
آسیا میزبان متنوعترین الگوهای همگرایی اقتصادی است: از مدل «بازار محور» جنوب شرق آسیا گرفته تا «نظم قراردادی و متمرکز» در ابتکار کمربند-راه چین. توافقات تجاری منطقهای رقیب و بعضاً متعارض در این منطقه نشاندهنده رقابت بر سر استانداردهای تجاری، کار، محیطزیست و مالکیت فکری است.
4. بررسی بحرانهای هویتی و نظم منطقهای
نظمهای منطقهای آسیا در کنار وسعت جغرافیایی، ترکیبی بسیار ناهمگون و متنوع از هویتهای قومی، مذهبی و نژادی است که در عین حالی که زمینه را برای همکاری فراهم میکند منشأ بسیاری از چالشها و بحرانهای سیاسی و امنیتی در درون و میان کشورها بوده است. از اینرو شناسایی عمیق و دقیق این هویتها میتواند به درکی صحیحتر از معادلات این منطقه بینجامد.
5. ارائه چارچوبهای بومی برای تحلیل نظم آسیایی
بیشتر نظریههای نظم منطقهای (نظیر نهادگرایی لیبرال، موازنه تهدید، جامعه امنیتی) در بستر اروپایی-آمریکایی توسعه یافته و برای آسیا با مفروضاتی مانند دولتهای مستقل وستفالیایی یا نهادهای فراملی قدرتمند همخوانی کامل ندارند. در آسیا، مفاهیمی چون «مشورت و اجماع»، «انعطافپذیری» و «نظم شبکهای غیررسمی» کارآمدتر به نظر میرسند. یکی از اهداف این مجله، تشویق پژوهشهایی است که نظریههای منطقهگرایی را بر اساس واقعیتهای آسیایی (مانند نقش دیاسپوراها، اقتصاد سیاسی غیررسمی و تأثیر سلسلهمراتب تاریخی مانند نظام چینمحور یا وابستگی به هند) بازسازی میکنند.
6. تبیین نقش و جایگاه ایران در بازآرایی نظمهای منطقهای آسیا
ایران به دلایل ژئوپلیتیک، ژئواکونومیک و ژئوکالچر پیوندی ناگسستنی با نظمهای منطقهای آسیا دارد. از این رو شناخت موقعیت، ظرفیت و توان و چالشهای این کشور در تعامل با این ابرمنطقه راهبردی امری ضروری و اجتنابناپذیر است. یکی از اهداف این مجله شناسایی و تبیین جایگاه ایران در بازآرایی نظمهای منطقهای و میزان انطباق سیاست خارجی این کشور با تحولات فزاینده در این مناطق است.
تمرکز جغرافیایی مقالات
پژوهشنامه نظمهای منطقهای آسیا، آسیا را در معنای جغرافیایی که مشتمل بر فضایی از شرق مدیترانه تا غرب اقیانوس آرام می شود در نظرنمیگیرد. آنچه در این نشریه، آسیا در نظر گرفته میشود آسیای ژئوپلیتیک است؛ به این معنا، مجموعه مناطقی را شامل میشود که در ادبیات روابط بینالملل ظهور و بروز آنها در دوران بعد از جنگ سرد تشدید شده و دغدغههای مشترک امنیتی، سیاسی، اقتصادی و هویتی آنها را متمایز میکند. این زیرمناطق در آسیا عبارتاند از:
مجله بهطور ویژه از پژوهشهایی استقبال میکند که رویکردی مقایسهای، فرامرزی یا بینمنطقهای آسیا داشته باشند و تحولات آسیایی را در پیوند با ساختارها و فرآیندهای گستردهتر جهانی تحلیل کنند.
موضوعات خارج از دامنه مجله
بهطور کلی، مجله از پذیرش مقالاتی که:
معذور است و ممکن است چنین مقالاتی در همان مراحل ابتدایی، به دلیل عدم انطباق با اهداف و حوزه مجله، برای داوری ارسال نشوند.